TARİHİ YERLER

   Kasrik Harebeleri

   Şehir kalıntıları, su bendleri, kayalar üzerine yapılmış freskleri ve doğal kaya oluşumları ile, Şırnak yolu üzerinde Cizre'ye 6 km. uzaklıkta bulunan Kasrik harabelerinin tarihi 4000 yıl öncesine kadar uzanmaktadır.

   Kale ve surlar

   Şehrin kuzey bölümünde, Dicle Nehri yatağında yapılmış 3 katlı, 360 odadan oluşan Cizre kalesi henüz restorasyon görmemesine rağmen, döneminin görkemini gözler önüne sermektedir. Kale içinde bulunan Mem-u Zin zindanları aslına uygun şekilde korunabilmiştir. Kubbeli bir yapısı olan zindanın iç ana kapısında dağkeçisi ve geyik resimleri bulunmakta, içerdeki asıl zindan 4 kemer üzerine oturmaktadır.

   Kale içinde saray, Emir Seyfettin Camii, yemekhane, askeri karargah ve oyun alanları bulunmaktaydı.

   Bir sıra siyah, bir sıra beyz taştan yapılma özelliği ile diğer surlardan ayrılan BELEK BURCU 1596 yılında Cizre Azizan Beyi Şeref bin Muhhamed bin Hanabdal tarafından, büyük dedesi Emir Belek bin ABehram adına inşa edilmiştir. Harput'u alarak beylik merkezini Cizre'den Harput'a götüren Emir Belek, Elazığ Harput'ta heykeli olan BALAK GAZİ'nin kendisidir.

   Nuh Peygamber'in gemisinin Cudi Dağı üzerinde durduğu, Nuh Peygamber'in Cizre'ye yerleştiğine dair bir belge olması amacıyla, Gudi İmparatorluğu tarafından Cizre Surları "Nuhun Gemisi" şeklinde yaptırılmıştır. (M.Ö.4000) Geminin ucu kuzeyi, arka kısmı güneyi gösterir şekilde surlar inşa edilmiştir. Tor Kapısı ile Deşt Kapısı geminin küreklerini simgelemektedir. Bu iki kapı da yıkılmış ancak sarayburnu içindeki Aslanlı Kapı sağlam kalabilmiştir.

   Sasani hükümdarı 1. Erdeşir Babekan (M.Ö.241-226) tarafından kapı üzerine aslan figürleri konup bir de kitabe eklenmiştir. Kapı 3 büyük taştan yapılmış, üzerine bir kemer ilave edilmiş ve içine bu kitabe ve aslan figürleri konmuştur. Surlar siyah bazalt taştan yapılmıştır. Belek Burcu hariç Burçların çoğu yuvarlak yapıdadır.

   Mem U Zin

   Mir Abdal Camii olarak isimlendirilen medrese 1437 yılında Cizre Azizan Beyi Emir Abdullah (Abdal) ibn Abdillah Seyfettin Boti tarafından yapılmıştır. Mescid ve İdare odalarının bir kısmı ayaktadır. Şair ve yazar Şeyh Ahmed Hani tarafından manzum olarak kaleme alınmış olan aşk hikayesinin kahramanları Mem u Zin ile bu aşkın engelleyicisi olan Bekir'in türbeleri caminin güney bölümü bodrum katındadır.

   İsmail Ebul İz El-Cezeri Türbesi

   1153 yılında Cizre'de doğdu. Fizikçi ve 60 makina mucididir. Robot ve Bilgisayar ana temelleri, saatler, su makineleri, musluk, kilitler, çocuk oyuncakları buluşları arasında yer alır. 1233 yılında vefat etmiştir. Nuh Peygamber Camii avlusunda gömülüdür. Kitapları uzun yıllar Avrupa üniversitelerinde okutulmuştur.

    Kırmızı Medrese ve Şeyh Ahmet El-Cezeri Türbesi

    Kırmızı Medrese 15. asırda Cizre Azizan Beyi 2. Şeref tarafından yaptırılmıştır. Kırmızı tuğlalardan yapıldığı için "Medresetul Hamra" olarak adlandırılır. Mescit, idare, öğrenci, öğretmen bölümleri ile külliyeden oluşmuştur. Medrese içinde türbesi bulunan Şeyh Ahmet El-Cezeri 1404-1479 yılları arasında yaşamış ünlü bir şairdir. Kaside ve şiirlerinde tasavvuf konularını işlemiştir. 2000 beyitlik bir divanı vardır. Şiirler alfabetik ve Kur'an sureleriyle uyumludur. "Guften Mela" ve "Guften Emir" adlı şiir antolojileri vardır. Halk arasında "Mellayı Ciziri" ve "Nişani" olarak adlandırılır.

   Cizre Müzesi

   Arkeolojik ve etnoğrafik eserlerin bulunduğu Cizre Müzesi 1996 yılında İsmail Ebul-İz İlköğretim Okulu bünyesinde, okul müdürü Abdullah Yaşin tarafından kurulmuştur. Müzede Guti, Med, Asur, Babil, İslam İmparatorluğu, Emeve, Abbasi, Selçuklu, Azizan, Zengi, Rum, Arap ve Osmanlı dönemine ait eserler bulunmaktadır.